ذبيح الله صفا

1255

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

33 - كريم آقسرايى خواجه كريم الدين محمود بن محمد آقسرايى از مؤلّفان پارسىنويس آسياى صغير در قرن هشتم هجرى و از منشيانيست كه در امور ديوانى شركت داشت و متقلّد اعمال سلطانى بود . وى در تاريخ 723 كتابى موسوم به « مسامرة الاخبار و مسايرة الاخيار » بنام امير تيمورتاش نوين پسر امير چوپان نوين كه از آغاز سلطنت ابو سعيد بهادر بحكمرانى آسياى صغير تعيين شده بود ، نوشت و چنان كه خود گفته آن را به چهار اصل تقسيم كرد تا در اين اصول چهارگانه دربارهء وضع تواريخ و تاريخ اسلام از هجرت پيغامبر تا انقراض خلافت عباسى ، و تاريخ سلاجقه و تاريخ خواقين مغول و سلاطين روم و امراء و اصحاب مناصب در عهد آنان ، و حوادثى كه خود در دورهء ملازمت مشاغل ديوانى شاهد آنها بوده است ، سخن گويد ولى آنچه اكنون در دست است و شايد همان باشد كه مصنف بتأليف و اتمام آن توفيق يافت ، مربوط است بحوادث عهد سلاجقه از آغاز تشكيل دولت سلجوقى ، و ذكر سلاجقهء ايران و سلاجقهء روم و حوادث عهد آن خاندان تا دوران غلبهء مغول ، و قبول ايلى و ادامهء حكومت اسمى آنها . آخرين وقايع مذكور در اين تاريخ مربوط است بسالهاى اول سلطنت سلطان ابو سعيد ( 716 - 736 ه . ) و حكومت امير تيمور تاش در آسياى صغير و وصف معدلت او و اقداماتى كه در آن ديار كرده بود . اين كتاب بسال 1943 در آنكارا بتصحيح آقاى عثمان توران با مقدمه‌يى بتركى طبع شده است . مسامرة الاخبار با عبارات منشيانهء معتدلى نوشته شده و نويسندهء آن خواسته است كه شيوهء عطا ملك را در اثر خود پيروى كند ، و عبارات او استوار و يكدست و آراسته به امثال و اشعار پارسى و تازى ، و كتابش از حيث اشتمال بر اطلاعات وافر دربارهء سلاجقهء روم و حوادث آسياى صغير در عهد